Longevity – czym jest długowieczność w zdrowiu i jak o nią zadbać?

Longevity, czyli długowieczność w zdrowiu, to podejście oparte na najnowszych osiągnięciach medycyny i nauk o zdrowiu, którego celem jest nie tylko wydłużenie życia, ale przede wszystkim zwiększenie liczby lat przeżytych w dobrym zdrowiu i sprawności. Coraz więcej badań potwierdza, że proces starzenia można wspierać poprzez odpowiedni styl życia, profilaktykę oraz świadome dbanie o organizm.

Czym jest longevity — długowieczność w zdrowiu

Długość życia a zdrowe lata życia (healthspan)

Organizm człowieka posiada wiele mechanizmów regulacji, naprawy i oczyszczania z toksyn, które utrzymują jego prawidłowe działanie, czyli stan homeostazy. Jednak w toku życia człowieka można zaobserwować, że te procesy są mniej wydajne oraz dochodzi do starzenia, które jest związane z pogorszeniem funkcji komórek, tkanek i narządów oraz zmniejszeniem zdolności organizmu do utrzymania homeostazy. Po 30-40 roku życia można zaobserwować stopniowe zmiany w funkcjonowaniu układu odpornościowego, hormonalnego i metabolizmu, a także narastanie przewlekłego stanu zapalnego o niskim nasileniu (inflammaging). Pogorszenie metabolizmu komórek może prowadzić do zwyrodnień tkanek np. układu ruchu, procesów zapalnych, powstawania zwłóknień, co może prowadzić do mniej efektywnego działania narządów. Zmiany te zwiększają podatność na rozwój schorzeń przewlekłych, takich jak choroby neurodegeneracyjne, choroby sercowo-naczyniowe, zaburzenia metaboliczne, w tym cukrzyca typu 2, czy nowotworów. Warto podkreślić, że wymienione schorzenia są również klasyfikowane jako choroby cywilizacyjne i jednocześnie główne powody obniżenia jakości życia w ostatnich jego dekadach. Znajdują się też w czołówce przyczyn śmiertelności.

Skąd wziął się nurt longevity

Choć średnie długości życia ludzi wydłużają się, według danych Głównego Urzędu Statystycznego, kobiety żyją średnio 82,3 a mężczyźni 74,9 lat, zwykle ostatnią dekadę życia spędzają chorując [1]. Wiele osób już po 40 czy 50 roku życia zauważa i odczuwa objawy starzenia i gorsze samopoczucie. W związku z tym niezależnie od wieku warto dbać o zdrowie i jakość funkcjonowania z myślą o długim i sprawnym życiu – to właśnie zakłada nurt longevity.

Starzenie i długowieczność – co mówią badania?

Badania nad procesami starzenia trwają od dawna, a naukowcy zidentyfikowali biologiczne mechanizmy odpowiedzialne za proces starzenia [2]. Początkowo opisano dziewięć, a po dziesięciu latach rozszerzono tę koncepcję do dwunastu kluczowych elementów starzenia [3]. Obejmują one m.in. niestabilność genomu, skracanie telomerów, zmiany epigenetyczne, deregulację szlaków wykrywania składników odżywczych, dysfunkcję mitochondriów, starzenie komórkowe, wyczerpanie puli komórek macierzystych, zaburzoną komunikację międzykomórkową, przewlekły stan zapalny oraz dysbiozę. Mechanizmy te nie działają niezależnie, lecz wzajemnie na siebie oddziałują i wspólnie wpływają na tempo starzenia organizmu. Przykładem jest zależność między dysbiozą a przewlekłym stanem zapalnym – zaburzenia mikrobioty jelitowej zwiększają przepuszczalność jelit i aktywują układ odpornościowy, co sprzyja utrzymywaniu się przewlekłego stanu zapalnego [4].

Wiek biologiczny a metrykalny — jak go sprawdzić („jak obliczyć wiek biologiczny”)

W przeciwieństwie do wieku metrykalnego, który oznacza liczbę lat od urodzenia, wiek biologiczny odzwierciedla rzeczywisty stan organizmu i tempo zachodzących w nim procesów starzenia. Dwie osoby w tym samym wieku kalendarzowym mogą znacząco różnić się kondycją fizyczną, sprawnością narządów czy podatnością na choroby, dlatego ich wiek biologiczny może być inny.

Obecnie ocena wieku biologicznego opiera się na analizie różnych wskaźników zdrowotnych. Najprostsze metody uwzględniają parametry takie jak ciśnienie tętnicze, masa i skład ciała, obwód talii, wydolność fizyczna, siła mięśniowa czy wyniki podstawowych badań laboratoryjnych. Coraz częściej wykorzystuje się także bardziej zaawansowane narzędzia, obejmujące ocenę markerów stanu zapalnego, markerów epigenetycznych i genetycznych, funkcji metabolicznych, kondycji układu sercowo-naczyniowego oraz zmian zachodzących na poziomie komórkowym. Na wiek biologiczny wpływa wiele czynników, z których część można modyfikować. Choć nie istnieje jedna uniwersalna metoda pozwalająca dokładnie obliczyć wiek biologiczny, połączenie badań laboratoryjnych, oceny stylu życia oraz nowoczesnych testów biologicznych umożliwia coraz bardziej wiarygodną ocenę rzeczywistego tempa starzenia organizmu. Tego typu analiza może być pomocna nie tylko w ocenie stanu zdrowia, ale również w planowaniu działań profilaktycznych i monitorowaniu efektów wprowadzonych zmian stylu życia.

Co wpływa na tempo starzenia — filary longevity

Na tempo starzenia podobnie, jak na ogólny stan zdrowie wpływa wiele czynników. Do najbardziej istotnych czynników należą elementy stylu życia oraz geny. W przypadku obecności genów podnoszących ryzyko wystąpienia choroby, poza zadbaniem o odpowiednią profilaktykę, obecnie nie możemy w 100% zapobiec zachorowaniu. Jednak warto podkreślić, że odpowiednia profilaktyka, np. regularne badania, też pozwalają wydłużać życie i skuteczniej leczyć nawet bardzo poważne schorzenia. Natomiast na wspomniany styl życia zdecydowanie mamy wpływ i to również jest rodzaj profilaktyki. Według badań jest kilka modyfikowalnych i istotnych parametrów stylu życia, które są szczególnie ważne dla tempa starzenia i długowieczności, mianowicie:

• dobry sen,
• regularna aktywność fizyczna,
• zdrowa dieta,
• ograniczenie stresu lub odpowiednie zarządzanie stresem,
• zmniejszenie stanu zapalnego,
• unikanie używek.

Zdrowie na lata zaczyna się od jelit – mikrobiota jelit a longevity

Zdrowy styl życia, czyli wymienione powyżej czynniki wpływają też pozytywnie na skład i liczebność prozdrowotnej mikrobioty jelitowej, co dodatkowo sprzyja homeostazie organizmu, wsparciu bariery jelitowej i metabolizmu oraz wyciszaniu stanów zapalnych. W toku starzenia spada różnorodność mikrobioty jelit, podobnie liczebność niektórych istotnych dla zdrowia bakterii ochronnych np. Bifidobacterium oraz bakterii odżywiających nabłonek jelit Faecalibacterium prausnitzii czy Rumminococus produkujących kwas masłowy, należący do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA). Ponadto starzenie się jest często związane ze znacznym wzrostem liczebności bakterii potencjalnie patogennych proteolitycznych zdolnych do produkcji propionianu imidazolu, fenoli i amin – metabolitów pochodzących z aminokwasów oraz innych związków obecnych w żywności pochodzenia zwierzęcego, które wywierają niekorzystny wpływ metaboliczny i endokrynny na starzejący się organizm. Szybsze starzenie wiąże się ze wzrostem bakterii produkujących związki sprzyjające insulinooporności, stanowi zapalnemu i miażdżycy [5].

Co więcej, szczególną cechą pomyślnego starzenia może być równowaga pomiędzy mikroorganizmami stanowiącymi „rdzeń” mikrobioty, a także równowaga między aktywnością prozapalną i przeciwzapalną. Rzeczywiście, to, co może wyróżniać osoby długowieczne, to zdolność do utrzymania (lub być może zwiększenia) aktywności przeciwzapalnej mimo jednoczesnego wzrostu aktywności prozapalnej. Hipotezę tę wspierają obserwowane wzrosty liczby bakterii korzystnych dla zdrowia oraz produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) u osób długowiecznych. Ponadto kombinacja czynników genetycznych i środowiskowych, takich jak nawyki żywieniowe, aktywność i profilaktyka zdrowotna, może kształtować bardziej „długowieczną” mikrobiotę jelitową u osób starszych [6].

Od czego zacząć — praktyczne kroki

Nawyki wspierające długowieczność i mikrobiotę jelitową.

• Stosowanie diety bogatej w błonnik, warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste, zwłaszcza diety śródziemnomorskiej, która wspiera rozwój korzystnej mikrobioty jelitowej, zwiększa produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) oraz zmniejsza stan zapalny.
• Utrzymywanie zdrowej i zróżnicowanej mikrobioty jelitowej, poza zdrową dietą m.in. poprzez regularne spożywanie produktów fermentowanych i probiotyków, co sprzyja prawidłowej pracy układu odpornościowego i metabolizmu.
• Unikanie produktów wysokoprzetworzonych i używek, przyśpieszają one procesy starzenia przez podnoszenie stanu zapalnego w jelicie, zawierają też substancje toksyczne dla komówek.
• Dbanie o prawidłową masę ciała i gospodarkę metaboliczną, ponieważ zaburzenia metaboliczne, takie jak otyłość czy cukrzyca typu 2, są ściśle związane z niekorzystnymi zmianami mikrobioty oraz przyspieszonym starzeniem organizmu.
• Regularna aktywność fizyczna, która pośrednio wpływa na korzystny skład mikrobioty jelitowej oraz zmniejsza ryzyko chorób przewlekłych związanych z wiekiem i poprawia perystaltykę jelit.
• Badania profilaktyczne, szczególnie pod kątem chorób występujących w rodzinie.
• Dobra jakość snu i odpoczynek.

Jeżeli zadbanie o te elementy jest dla Ciebie trudne, warto skontaktować się ze specjalistkami Instytutu Mikroekologii podczas bezpłatnych konsultacjach telefonicznych.

Jakie badania warto wykonać w podejściu longevity?

Jednym z kluczowych obszarów zainteresowania medycyny długowieczności jest zdrowie jelit. Mikrobiota jelitowa wpływa na wiele procesów związanych ze zdrowym starzeniem organizmu, a zaburzenia jej równowagi mogą wpływać na przewlekły stan zapalny, odporność oraz zdrowie metaboliczne.

Diagnostyka stanu zapalnego i bariery jelitowej

Wiedząc o tym, nasi specjaliści opracowali dedykowany Pakiet Longevity z myślą o osobach, które chcą świadomie wspierać organizm w zachowaniu dobrej kondycji przez długie lata.

Pakiet Longevity zapewnia kompleksową diagnostykę z kału i krwi, pozwalającą na identyfikację czynników mogących wpływać na przewlekły stan zapalny i funkcjonowanie organizmu:

Mikrobiota jelit Complete

Pozwala ocenić skład mikroorganizmów zasiedlających jelita. Zaburzenia mikrobioty mogą wiązać się m.in. z przewlekłym stanem zapalnym, problemami trawiennymi, obniżoną odpornością czy zaburzeniami metabolicznymi.

Nadwrażliwości pokarmowe ImuPro Basic

Badanie w kierunku nadwrażliwości pokarmowe (tzw. alergii opóźnionej), które pozwala opracować indywidualną dietę przeciwzapalną, eliminującą produkty powodujące niepożądane reakcje organizmu.

Kalprotektyna

To marker stanu zapalnego w jelitach. Jej oznaczenie pomaga ocenić, czy w przewodzie pokarmowym nie toczy się proces zapalny wymagający dalszej diagnostyki.

Zonulina

Badanie poziomu zonuliny pozwala ocenić szczelność bariery jelitowej. Jej podwyższony poziom może wskazywać na zwiększoną przepuszczalność jelit, która może wpływać na rozwój stanów zapalnych.

W ramach pakietu zapewniamy również konsultację dietetyczną Pro (60 minut) oraz 7 dniowy jadłospis

Wyniki badań to dopiero początek. Dietetyk po zapoznaniu się z Twoimi wynikami i przeprowadzeniu wywiadu żywieniowego podczas konsultacji, opracuje indywidualny jadłospis na każdy dzień tygodnia, wspierający zdrowie jelit i długowieczność.

Bibliografia

1. Główny Urząd Statystyczny, Trwanie życia w 2025 r., Warszawa 2025, dostęp: 29.07.2026, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/trwanie-zycia/trwanie-zycia-w-2025-r-,2,20.html
2. López-Otín, C., Blasco, M. A., Partridge, L., Serrano, M., & Kroemer, G. (2013). The hallmarks of aging. Cell, 153(6), 1194-1217.
3. López-Otín, C., Blasco, M. A., Partridge, L., Serrano, M., & Kroemer, G. (2023). Hallmarks of aging: An expanding universe. Cell, 186(2), 243-278.
4. Gyriki, D., Nikolaidis, C. G., Bezirtzoglou, E., Voidarou, C., Stavropoulou, E., & Tsigalou, C. (2025). The gut microbiota and aging: interactions, implications, and interventions. Frontiers in aging, 6, 1452917.
5. Araújo, J. R., Marques, C., Rodrigues, C., Calhau, C., & Faria, A. (2024). The metabolic and endocrine impact of diet-derived gut microbiota metabolites on ageing and longevity. Ageing research reviews, 100, 102451.
6. Badal, V. D., Vaccariello, E. D., Murray, E. R., Yu, K. E., Knight, R., Jeste, D. V., & Nguyen, T. T. (2020). The gut microbiome, aging, and longevity: a systematic review. Nutrients, 12(12), 3759.