Skuteczna terapia zespołu jelita nadwrażliwego – IBS
12.11.2021
![terapia_IBS_blog](https://instytut-mikroekologii.pl/wp-content/uploads/2024/05/terapia_IBS_blog.jpg)
Czym jest IBS?
Zespół jelita nadwrażliwego/drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, IBS) to przewlekłe zaburzenie funkcjonowania przewodu pokarmowego. Kryteria diagnostyczne IBS nie są jasno określone, a schorzenie ma tendencję do nawracania. Diagnoza choroby jest utrudniona, ponieważ najczęściej polega ona na eliminacji innych chorób i ocenie występujących objawów. Ze względu na złożony charakter problemu, podejście do pacjenta i terapii powinno być holistyczne. Szczegółowo zostało to opisane w książce dr Mirosławy Gałęckiej, która jest dostępna tutaj.
Objawy IBS
Najczęściej zgłaszanymi objawami IBS są:
- Bóle brzucha-ostre i skurczowe o różnej intensywności,
- Okresowo biegunki,
- Zaparcia,
- Wzdęcia,
- Uczucie pełności,
- Zgaga.
Co wpływa na rozwój IBS?
Na IBS może mieć wpływ wiele czynników, m.in. mikrobiota jelitowa. Zaburzenia w składzie i różnorodności drobnoustrojów jelitowych prowadzą do dysbiozy, która może być jedną z przyczyn rozwoju IBS.
Leczenie IBS
Terapia powinna być dopasowana do objawów konkretnej osoby. Postępowanie żywieniowe w IBS obejmuje eliminację produktów „drażniących”, które mogą nasilać objawy. Przygotowaliśmy specjalny filmik, w z którego dowiesz się więcej o IBS okiem lekarza internisty:
Dieta w IBS
Jednym z modelów żywieniowych proponowanych osobom z IBS jest dieta low-FODMAP. Podkreśla się, że spożycie produktów bogatych w fermentujące oligo- di- i monosacharydy oraz poliole może nasilać objawy IBS. Również w doborze diety, najważniejsze jest indywidualne podejście do terapii IBS, polegające na odpowiednim dopasowaniu modelu żywienia. Największa personalizacja leczenia jest możliwa po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu z pacjentem i odpowiednich badań.
Wykazano korzystne działanie diety eliminacyjno-rotacyjnej w oparciu o badanie na nadwrażliwości pokarmowe. Stosowanie diety w oparciu o ImuPro przez 6 miesięcy z równoczesnym stosowaniem probiotykoterapii zmniejsza liczbę i częstość wypróżnień, zmniejsza odczuwanie bólu, a także umożliwia polepszenie jakości życia pacjentów [1].
Niedawno zostało opublikowane nowe badanie [2], w którym porównywano skuteczność różnych modeli terapii dietetycznej. W badaniu sprawdzano skuteczność diety:
- low-FODMAP,
- eliminacyjno-rotacyjnej w oparciu o badanie nadwrażliwości pokarmowych IgG-zależnych,
- lekkostrawnej, opartej o wytyczne gastroenterologiczne.
W badaniu uczestniczyły uwzględniające 73 kobiety z różnymi postaciami IBS. Podzielono je losowo na 3 grupy według stosowanej diety:
- G1-dieta low-FODMAP,
- G2-dieta eliminacyjno-rotacyjna,
- G3-kontrolna.
Każda z pacjentek otrzymała podczas 1 wizyty plan dietetyczny na 8 tygodni, o kaloryczności około 1800-2300, razem z wytycznymi dotyczącymi produktów wskazanych i przeciwwskazanych. Gdy pojawiały się biegunki lub zaparcia, wdrażano odpowiednie postępowanie dietetyczne. Podczas drugiej i jednocześnie ostatniej wizyty, przeprowadzano dokładny wywiad żywieniowy oraz weryfikowano zmianę najczęściej obserwowanych dolegliwości i stanu ogólnego – objawy i wyniki przedstawiono szczegółowo w tabeli 1.
Dla diety w oparciu o badanie nadwrażliwości pokarmowych zaobserwowano znaczące różnice w poprawie dolegliwości, takich jak:
- bóle brzucha, w tym poposiłkowe i podczas defekacji,
- zaparcia,
- wzdęcia z 90% do 9%,
- uczucie pełności z 90% do 9%,
- uczucie przelewania z 85% do 9%,
- zgaga,
- przewlekłe zmęczenie.
Ponadto w przypadku dolegliwości współistniejących, dieta ta przyniosła korzyści, np. w przypadku przewlekłego uczucia zmęczenia, bólów głowy, migren.
Dla diety low-FODMAP zaobserwowano również wiele obiecujących korzyści, np. poprawę w zakresie:
- uczucia przelewania z 65% do 15%,
- uczucia pełności z 58% do 11% i wzdęć.
Więcej o diecie low-FODMAP przeczytasz tutaj.
Tabela 1. Skuteczność poszczególnych modeli dietoterapii IBS.
Objawy | G1: dieta low-FODMAP | G2: dieta w oparciu o badanie nadwrażliwości pokarmowych IgG-zależnych | G3: kontrolna, ogólne rekomendacje |
Ból brzucha o nieznanej przyczynie | Brak efektu | Poprawa | Brak efektu |
Ból brzucha po posiłku | Brak efektu | Poprawa | Brak efektu |
Ból brzucha podczas defekacji | Brak efektu | Poprawa | Brak efektu |
Uczucie niecałkowitego wypróżnienia | Brak efektu | Poprawa | Brak efektu |
Śluz w kale | Poprawa | * | Brak efektu |
Zaparcia | Brak efektu | Poprawa | Brak efektu |
Wzdęcia | Poprawa | Poprawa | Brak efektu |
Uczucie przelewania | Poprawa | Poprawa | Brak efektu |
Uczucie pełności | Poprawa | Poprawa | Brak efektu |
nudności | * | * | Brak efektu |
Zgaga | Brak efektu | Poprawa | Brak efektu |
Odbijanie | Brak efektu | * | Brak efektu |
Przewlekłe zmęczenie | Brak efektu | Poprawa | Brak efektu |
Objawy skórne | * | * | Brak efektu |
Bóle głowy/migreny | Brak efektu | * | Brak efektu |
*porównanie było niemożliwe ze względu na brak zgłoszenia objawów przy 2 wizycie przez jakiegokolwiek pacjenta w grupie
Wnioski: Personalizowane podejście dietetyczne jest bardziej efektywne w leczeniu IBS niż ogólne zalecenia żywieniowe.
Tylko dieta eliminacyjno-rotacyjna wykazuje znaczącą poprawę dla ocenianych w badaniu objawów IBS. Żadna inna dieta nie przynosiła 100% efektywności.
Oczywiście przy wdrożeniu diety eliminacyjno-rotacyjnej część eliminowanych produktów należy do tych bogatych w FODMAP, jednak samo zastosowanie diety low-FODMAP nie jest tak skuteczne. W przypadku uporczywych objawów można połączyć dietę eliminacyjno-rotacyjną z dietą low-FODMAP. Badanie nadwrażliwości pokarmowych w klasie IgG przeciwciał może pomóc w większej indywidualizacji diety i personalizowaniu zaleceń dietetycznych pod konkretnego pacjenta. Dzięki temu możliwe jest wyciszenie stanu zapalnego w organizmie, a terapia może przynieść lepsze rezultaty.
Chcesz dowiedzieć się więcej? Zobacz filmik z dietetykiem o roli diety w IBS:
Źródła:
- Drisko J, Bischoff B, Hall M, McCallum R. Treating irritable bowel syndrome with a food elimination diet followed by food challenge and probiotics. Journal of the American College of Nutrition 2006,25, 514–522
- Ostrowska L., Wasiluk D., Lieners C.F.J., Gałęcka M., Bartnicka A., Tveiten D., IgG Food Antibody Guided Elimination-Rotation Diet Was More Effective than FODMAP Diet And Control Diet in the Treatment Of Women with Mixed IBS-Results from an Open Label Study. Journal of Clinical Medicine 2021,10,4317
O autorze
![Monika Cyprian_0P9A8914](https://instytut-mikroekologii.pl/wp-content/uploads/2024/05/Monika-Cyprian_0P9A8914-150x150.png)