Patogeny jelitowe – charakterystyka, diagnostyka i leczenie
23.06.2021
![patogeny_jelitowe_blog](https://instytut-mikroekologii.pl/wp-content/uploads/2024/05/patogeny_jelitowe_blog.jpg)
Patogeny jelitowe – jakie mogą dawać objawy?
Do najczęstszych objawów infekcji patogenami jelitowymi możemy zaliczyć:
- bóle brzucha,
- biegunki,
- nudności,
- wymioty,
- podwyższoną temperaturę.
Co istotne, „gołym okiem” trudno stwierdzić, który z patogenów odpowiedzialny jest za pojawienie się infekcji, ze względu na to, że przebieg rożnych infekcji jest bardzo podobny. W związku z możliwym ciężkim przebiegiem zakażenia, ważna jest szybka i dokładna diagnostyka pod kątem wykrycia patogenów i niezwłoczne podjęcie odpowiedniego leczenia.
Czym są patogeny jelitowe?
To grupa bakterii, wirusów oraz pasożytów odpowiedzialnych za wywołanie stanu chorobowego w organizmie. Do najczęstszych patogenów wywołujących infekcje żołądkowo-jelitowe należą:
- bakterie, w tym: Clostridioides difficile wytwarzający toksyny A/B, Campylobacter spp., chorobotwórcze odmiany Escherichia coli, Salmonella spp., Yersinia enterocolitica, Vibrio cholerae, Vibrio parahaemolyticus, Vibrio vulnificus
- wirusy, w tym: Rotavirus A, Adenovirus, Astrovirus, Norovirusy, Sapovirus
- pasożyty, w tym: Cryptosporidium spp., Cyclospora cayetanensis, Entamoeba histolytica, Giardia lamblia.
Skąd pojawiają się patogeny w przewodzie pokarmowym?
Źródła zakażenia lub zarażenia są różne i w dużej mierze uzależnione od czynnika etiologicznego, czyli rodzaju patogenu. Najczęściej patogen dostaje się do przewodu pokarmowego poprzez spożycie wody, a także surowej lub niedostatecznie obrobionej termicznie żywności. Do typowych źródeł zakażenia należą:
- produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak: mięso, niepasteryzowane mleko, śmietana, twaróg, jaja, skorupiaki, ryby,
- surowe warzywa.
Znaczenie w rozprzestrzenianiu się zakażeń pokarmowych ma także bezpośredni kontakt z zainfekowanym człowiekiem i/lub zwierzęciem, a także z jego wydzielinami i wydalinami.
Niektóre patogenne bakterie mogą w niewielkich ilościach znajdować się w naszym przewodzie pokarmowym fizjologicznie i nie powodować dolegliwości. Takim patogenem jest np. toksynotwórczy szczep Clostridioides difficile.
W stanie zdrowia i równowagi mikrobiologicznej (eubiozy) nie dochodzi do rozwoju żadnych objawów. Dopiero przy osłabieniu organizmu lub po antybiotykoterapii może dojść do nadmiernego namnożenia i rozwoju choroby.
Źródłem zakażeń wirusowych jest zwykle drugi człowiek. Do zakażeń wirusowych najczęściej dochodzi drogą kropelkową, przez kontakt bezpośredni lub drogą fekalno-oralną (Rotawirus, Adenowirus, Norowirus, Sapowirus). Niekiedy patogenami wirusowymi możemy również zarazić się przez skażoną wodę i żywność (Norowirus, Sapowirus).
W przypadku zarażeń pasożytami, głównym źródłem jest zakażony człowiek lub zwierzę, a inwazja szerzy się za pośrednictwem zanieczyszczonej wody lub żywności. Zdarzają się przypadki zarażeń podczas kontaktów seksualnych (Entamoeba histolytica).
Co może świadczyć o zakażeniu/zarażeniu układu pokarmowego patogenami jelitowymi?
- Wymioty,
- Ciężka biegunka z odwodnieniem i gorączką,
- Biegunka z krwią,
- Przewlekła biegunka (trwająca ponad 2 tygodnie),
- Towarzyszące biegunce objawy pozajelitowe np. zapalenia stawów,
- Biegunka po podróżach zagranicznych.
Dlaczego zakażenia patogenami jelitowymi są niebezpieczne?
Najbardziej niebezpiecznym objawem zakażeń jelitowych jest ciężka biegunka. Zagraża ona przede wszystkim osobom ze skrajnych grup wiekowych – małym dzieciom i osobom starszym oraz osobom z niesprawnym układem immunologicznym. Ciężkie biegunki mogą doprowadzić do poważnego odwodnienia, zaburzenia świadomości, a nawet do wstrząsu hipowolemicznego. Wstrząs hipowolemiczny jest najgroźniejszym powikłaniem infekcji żołądkowo-jelitowych, spowodowany przez obniżenie objętości płynu pozakomórkowego na skutek odwodnienia. Wymaga natychmiastowej pomocy medycznej, gdyż długotrwały niedobór płynów może uszkodzić narządy, takie jak: nerki, mózg, a bez odpowiedniej interwencji lekarskiej nawet spowodować zgon.
Gdzie można wykonać badania na patogeny jelitowe?
W Instytucie Mikroekologii w Poznaniu oferujemy wykonanie kompleksowego badania pod kątem diagnostyki patogenów jelitowych. Badanie to obejmuje jakościową, molekularną diagnostykę aż 24 czynników infekcyjnych odpowiedzialnych za stany zapalne żołądka i jelit. Uzyskanie wyniku badania możliwe jest nawet tego samego dnia! Dowiedz się więcej na ten temat.
Patogeny jelitowe warto zbadać w przypadku typowych, ww. objawów infekcji żołądkowo-jelitowych oraz w celu badań epidemiologicznych, np. gdy pacjent wykonuje pracę wymagającą kontaktu z żywnością, a także przed przeszczepem mikrobioty jelitowej – FMT (ang. Fecal Microbiota Transplant).
Leczenie infekcji żołądkowo-jelitowych, w tym biegunek
Leczenie powinno być celowane w konkretny patogen powodujący zakażenie, dlatego tak ważna jest szybka diagnostyka. Pozwala to na ustalenie odpowiedniej i skutecznej farmakoterapii. Leki na podstawie wyniku badania dobiera lekarz. Warto także, jako wsparcie podstawowej terapii leczniczej lub po kuracji, zastosować dobrej jakości probiotyki albo wykonać badanie mikrobioty jelit: Mikrobiota jelit Pro lub Mikrobiota jelit Complete i otrzymać celowane zalecenia probiotyczne. Porównaj badania mikrobioty jelit i sprawdź nową wersję graficzną wyniku.
O autorze
![Anna Szcześniak_0P9A6399](https://instytut-mikroekologii.pl/wp-content/uploads/2024/05/Anna-Szczesniak_0P9A6399-150x150.png)
Anna Szcześniak
Absolwentka Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu na kierunku Dietetyka. Dietetyk Instytutu Mikroekologii w Poznaniu, specjalizuje się w układaniu diet eliminacyjno-rotacyjnych i low FODMAP. W swojej praktyce wykorzystuje wiedzę z zakresu wpływu mikrobioty jelit na organizm człowieka. Interesuje się także wpływem diety na choroby cywilizacyjne, IBS oraz SIBO. Edukację żywieniową pacjenta traktuje jako kluczowy element opieki dietetycznej.