• 1

 

Jelita człowieka mają aż 6-8 metrów długości. Ich najdłuższa część to jelito cienkie. Ma ono średnio 5-6 metrów długości, ale za to ogromną powierzchnię, ponieważ zbudowane jest z kosmków i mikrokosmków, które mają za zadanie m.in. wchłaniać pokarm. Niestrawiony pokarm trafia do jelita grubego i dlatego tam przede wszystkim powinny znajdować się bakterie rozkładające resztki pokarmowe. Zdarza się jednak, że bakterie z jelita grubego przedostają się do jelita cienkiego i tam się nadmiernie namnażają. Rozwija się wtedy SIBO, czyli zespół przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (ang. Small Intestinal Bacterial Overgrowth).

SIBO – co to za choroba?

SIBO to choroba charakteryzująca się znacznym wzrostem liczebności bakterii, ponad 105 jtk/g bądź obecnością w jelicie cienkim nietypowych bakterii lub archeonów, normalnie bytujących w jelicie grubym albo w ogóle niezasiedlających organizmu człowieka. SIBO odpowiedzialne jest za występowanie uciążliwych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, które przypominają objawy zespołu jelita nadwrażliwego (IBS).

SIBO może być spowodowane wieloma czynnikami, m.in.:

  • zbyt małą ilością kwasu żołądkowego,
  • zaburzeniem wydzielania enzymów trzustkowych,
  • zmniejszoną motoryką jelita cienkiego.

Co więcej, obserwuje się częstsze występowanie SIBO w celiakii, chorobie Leśniowskiego-Crohna, zespole krótkiego jelita, ale przede wszystkim w zespole jelita nadwrażliwego (IBS).

Objawy SIBO

Są to przede wszystkim objawy ze strony układu pokarmowego. Często nasilają się wieczorem i po spożyciu probiotyków, produktów fermentowanych i świeżych warzywach. Do najczęstszych objawów SIBO należą:

  • wzdęcia i gazy,
  • bóle brzucha,
  • biegunki lub zaparcia,
  • zgaga,
  • mdłości,
  • bóle głowy, zmęczenie.

Przerost bakterii w jelicie cienkim może również przejawiać się niedoborami pokarmowymi – głównie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A,D,E,K oraz z grupy B, a także zaburzeniami wchłaniania tłuszczu.

Diagnostyka SIBO

SIBO diagnozuje się w sposób nieinwazyjny za pomocą wodorowych testów oddechowych  lub wodorowo-metanowych testów oddechowych. Podczas takiego badania mierzony jest wodór w wydychanym powietrzu, wydzielany przez bakterie. Gaz ten jest produkowany przez bakterie. To właśnie te bakterie odpowiedzialne są między innymi za wzdęcia czy inne dolegliwości układu pokarmowego.

Jak wygląda badanie SIBO?

Do testu w kierunku SIBO, czyli wykonania wodorowego testu oddechowego wykorzystuje się specjalistyczną aparaturę – gastrolizer. Mierzy on stężenie wodoru w wydychanym powietrzu, po uprzednim wypiciu roztworu substancji rozkładanej przez bakterie – cukru: glukozy lub laktulozy.  Czas przeprowadzenia badania wynosi maksymalnie do 180 minut. W tym czasie, w określonych odstępach czasu, dokonywane są pomiary poziomu wodoru w wydychanym powietrzu. Pozwala to na ocenę aktywności bakterii w różnych odcinkach przewodu pokarmowego. Organizm człowieka fizjologicznie, w spoczynku, nie wytwarza wodoru. Wodór jest wydzielany w procesie fermentacji (rozkładu) cukrów przez bakterie beztlenowe. Podczas badania, zaleca się, aby pacjent nie wykazywał aktywności fizycznej i pozostawał w spoczynku do czasu zakończenia pomiarów. W trakcie przeprowadzania badania pacjenci mogą odczuwać wzdęcia, ból brzucha lub oddawać luźne stolce.

Czy do badania na SIBO trzeba się przygotować?

Przed wykonaniem wodorowego testu oddechowego należy wdrożyć odpowiednią dietę oraz zaprzestać stosowania niektórych leków.

Siedem dni przed badaniem:

należy zaprzestać stosowania środków przeczyszczających oraz prokinetycznych: itopryd (nazwy handlowe: Prokit,
Zirid), cyzapryd (nazwa handlowa: Gasprid) oraz metoclopramid (nazwa handlowa: Metoclopramidum polpharma) – w
tym celu wskazana konsultacja z lekarzem prowadzącym

Trzy dni przed badaniem:

przerwać stosowanie środków przeczyszczających, zwłaszcza laktulozy.

W dniu poprzedzającym badanie:
  • u osób z zaparciami przed wykonaniem badania należy wdrożyć dietę niskofermentującą (bez węglowodanów
    złożonych, bez mleka i jego przetworów) – wskazane spożycie białego ryżu, białego pieczywa, mięsa, jajek,
  • nie spożywać produktów takich jak cebula, por, czosnek, kapusta, fasola czy jakiekolwiek marynowane lub kiszone
    warzywa,
  • unikać mleka i/lub soków owocowych,
  • ostatni posiłek (niezbyt obfity, nie zawierający błonnika) zjeść co najmniej 14 godzin przed rozpoczęciem badania,
  • w ciągu 14 godzin przed rozpoczęciem badania pić tylko wodę,
  • nie palić i nie żuć gumy na 12 godzin przed rozpoczęciem badania.
W dniu badania:
  • zaleca się umycie zębów,
  • zaleca się wypicie szklanki ciepłej wody,
  • można przyjmować lekarstwa (z wyjątkiem witamin, środków przeczyszczających i antybiotyków) popite czystą
    wodą,
  • osoby noszące protezy zębowe nie mogą używać kleju,
  • w trakcie testu należy uniknąć ruchu i wysiłku fizycznego,
  • nie trzeba odstawiać leków z grupy IPP.

Wersja do druku informacji o przygotowaniu do badania.

Jak wygląda wynik badania na SIBO?

Wynik wodorowego testu oddechowego jest przedstawiony w formie wykresu, obrazującego stężenie wodoru podczas trwania całego badania.

Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) jest rozpoznawany, gdy poziom H2 w wydychanym powietrzu wzrośnie ≥ 20 ppm od wartości początkowej w czasie do 90 min od obciążenia.

Z wynikiem należy udać się do lekarza w celu interpretacji wyniku i podjęcia leczenia.

Rycina 1. Przykładowy wynik bez wzrostu stężenia wodoru (ilustracja 11a z książki Zespół jelita nadwrażliwego, M. Gałęcka, 2020 wydawnictwo PZWL, Warszawa)

 

Rycina 2. Przykładowe wyniki pacjentów z jednym wzrostem lub dwoma wzrostami stężenia wodoru (ilustracja 11b z książki Zespół jelita nadwrażliwego, M. Gałęcka, 2020 wydawnictwo PZWL, Warszawa)

Gdzie wykonać test SIBO?

W Instytucie Mikroekologii w Poznaniu, przy ul. Sielskiej 6 można wykonać wodorowy test oddechowy. Badanie to wykonujemy jedynie stacjonarnie, nie ma możliwości dostarczenia materiału do badania SIBO pocztą. Na badanie należy zarejestrować się telefonicznie.

Jak leczyć SIBO?

SIBO leczy się odpowiednio dobraną antybiotykoterapią. Jest to metoda skuteczna i dość szybka, trwa około 2-3 tygodnie. Wybór antybiotyków jest dość ograniczony, gdyż powinien to być preparat, który działa bezpośrednio w jelitach, a nie jest wchłaniany do krwiobiegu. Leczenie musi być prowadzone na zlecenie i pod kontrolą lekarza (gastroenterologa, gastrologa, internisty). Leczenie SIBO powinno obejmować również zmianę diety i np. spożywanie produktów zgodnych z wytycznymi diety low FODMAP. O diecie w SIBO przeczytasz tutaj. Dostosowanie odpowiedniego żywienia może okazać się trudnym zadaniem, dlatego warto skorzystać z pomocy dietetyka. Trzeba również pamiętać, że stosowanie niektórych probiotyków w przebiegu SIBO, może spowodować nasilenie objawów. Mowa tutaj zwłaszcza o probiotykach zawierających bakterie z rodzaju Lactobacillus. Za bardziej bezpieczne w SIBO uważa się stosowanie probiotyków zawierających Saccharomyces boulardii oraz bakterie z rodzaju Bifidobacterium. Można rozważyć zastosowanie probiotyków po przebytej antybiotykoterapii i konsultacji z lekarzem.

Źródła
  1. Szczeklik A., Gajewski P. Interna Szczeklika: Zespół rozrostu bakteryjnego, 2018, s. 2700.
  2. Gąsiorowska J., Czerwionka-Szaflarska M. Zespół przerostu flory bakteryjnej jelita cienkiego a zespół jelita  nadwrażliwego. Przegląd Gastroenterologiczny 2013; 8 (3), 165-171.

1 Comment

  1. Agnieszka
    15 listopada 2019 at 13:43

    SIBO, jak i nietolerancja histaminy to duże problemy, o których się mało mówi. Wystarczy zobaczyć, jak na facebooku rozrastają się grupy zrzeszające osoby o tych dolegliwościach. Jelito to nasz drugi mózg i musimy o niego odpowiednio zadbać. Ciekawe porady znalazłam tutaj: https://zasmakujzdrowia.pl/jak-zadbac-o-zdrowa-mikroflore-bakteryjna-jelit/ Od pewnego czasu jem także siemię lniane i widzę ogromną różnicę.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola wymagane oznaczono *

Oddział w Warszawie